Burgerschap in Europa, Wat heb je eraan?
Mensen hebben verschillende identiteiten en Europeaan zijn kan daar een van zijn.
Er bestaan verschillende gradaties van Europees bewustzijn. Iemand die veel reist of werkt in een ander Europees land kan zich meer Europeaan voelen dan iemand die een sterke band heeft met een specifieke regio, zoals Friesland, Twente of een bepaalde stad of dorp. Maar je kunt het ook allebei zijn. Europeaan en Nederlander, Amsterdammer én Brabantse.
Een sterk Europa?
Op dit moment komt Europa steeds meer onder de aandacht. Helaas gebeurt dit vaak als gevolg van grote wereldwijde problemen, zoals de bankencrisis, de coronapandemie, klimaatverandering en de oorlog in Oekraïne, evenals onze veiligheid. Europa heeft echter meer potentieel dan individuele lidstaten om hierop te reageren. Tegenwoordig gaat Europa niet alleen over schijnbaar triviale zaken zoals de kromming van bananen of voedsel etikettering. Maar wat heeft de gewone burger eigenlijk aan Europa?
Het Europees burgerschap
Europa heeft een juridisch begrip van burgerschap. Dit is iets anders dan het hebben van een Europese nationaliteit. Lidstaten beslissen zelf wie hun nationaliteit krijgt. Als je een Europese nationaliteit hebt, ben je automatisch EU-burger. In eerste instantie (in 1992) had dit nog weinig betekenis, maar in de loop der tijd zijn er steeds meer rechten bijgekomen, vooral wanneer er sprake is van grensoverschrijdende situaties. Wanneer een EU-burger naar een ander Europees land gaat en daar niet gelijk wordt behandeld volgens de nationale wetgeving, zijn deze rechten van toepassing.
Petitierecht en andere grondrechten
Uiteindelijk zijn ook de grondrechten uit het Europees Handvest van toepassing geworden op EU-burgers. Voor activisten is het recht op petitie het meest interessant. EU-burgers hebben het recht om individueel of samen met andere burgers een verzoekschrift in te dienen bij het Europees Parlement (het petitierecht). De petitie moet betrekking hebben op onderwerpen die onder de bevoegdheid van de EU vallen en die de burger rechtstreeks aangaan. Maar daarover later meer.
https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/145/de-burgers-van-de-unie-en-hun-rechten
https://ecer.minbuza.nl/ecer/dossiers/burgerschap-van-de-unie/burgerschapsrechten
Lidwien 